Kort antwoord: Oude mensen geur, ook wel ouderdomsgeur genoemd, is een milde, wat vettige geur die met de jaren kan ontstaan. Een deel komt waarschijnlijk van nonenal, een geurstof die vrijkomt als huidvet met zuurstof reageert. Kleding, beddengoed en een weinig gelucht huis houden de geur vast. Dagelijks wassen, vaak verschonen en goed luchten helpen het meest.
Oude mensen geur is een gevoelig onderwerp. Misschien ruik je het bij een ouder of grootouder, of vraag je je af of je het zelf hebt. Goed om te weten: ouderdomsgeur is normaal. Het is geen ziekte en geen bewijs dat iemand zich niet wast. Er zijn wel een paar duidelijke oorzaken, en dus ook dingen die je eraan kunt doen. Hieronder lees je wat de oudemensengeur veroorzaakt en hoe je hem zo goed mogelijk voorkomt.
Wat is oude mensen geur eigenlijk?
Iedereen heeft een eigen lichaamsgeur, en die verandert in de loop van het leven. Onderzoekers van het Monell Chemical Senses Center in de Verenigde Staten lieten jonge proefpersonen ruiken aan lichaamsgeur van drie leeftijdsgroepen. Alleen de geur van de oudste groep, mensen van 75 tot 95 jaar, konden ze aan de juiste leeftijd koppelen. Opvallend: juist die geur werd als minder sterk en minder onaangenaam beoordeeld dan de geur van jongere groepen (Mitro e.a., 2012, PLoS One).
Ouderdomsgeur is dus herkenbaar, maar niet per se vies. Wat je in de praktijk ruikt, kan bovendien een mengsel zijn van lichaamsgeur en de geur die in kleding, kussens en kamers is blijven hangen.
Oorzaak 1: nonenal uit huidvet
Je huid maakt elke dag een dun laagje vet aan. Japanse onderzoekers vonden in 2001 dat bepaalde vetzuren in dat laagje met de jaren toenemen, net als vetten die al met zuurstof hebben gereageerd. Als die vetzuren afbreken, ontstaat 2-nonenal, een stof met een vettige, grasachtige geur. Ze vonden nonenal alleen bij deelnemers van 40 jaar en ouder (Haze e.a., 2001, Journal of Investigative Dermatology).
Een latere Japanse meetstudie zag dat er bij zowel mannen als vrouwen meer nonenal uit de huid van de nek komt naarmate ze ouder zijn (Kimura e.a., 2016, Journal of Chromatography B). Maar een Amerikaanse studie vond helemaal geen nonenal. In die studie waren andere stoffen hoger bij oudere mensen, zoals nonanal (Gallagher e.a., 2008, British Journal of Dermatology). Nonenal is dus waarschijnlijk een deel van het verhaal, niet het hele verhaal. In wat is nonenal? lees je er meer over.
Oorzaak 2: zweet en bacteriën
Vers zweet ruik je eigenlijk niet. Pas als bacteriën op je huid het zweet afbreken, ontstaan stoffen die je wel ruikt, legt Thuisarts uit. Dat geldt op elke leeftijd.
Bij ouderen kunnen er extra dingen meespelen. De Britse gezondheidsdienst NHS noemt onder meer diabetes, nier- en leverziekten en sommige medicijnen, zoals antidepressiva, als dingen die lichaamsgeur kunnen versterken. Ook wie minder vaak doucht, bijvoorbeeld omdat opstappen in de douche lastig of eng is geworden, merkt dat de geur sneller terugkomt.
Oorzaak 3: kleding, beddengoed en meubels
Geurstoffen uit huidvet blijven niet op de huid. In een Japans onderzoek werd nonenal gemeten in katoenen T-shirts waarin mannen drie nachten hadden geslapen (Tatsuguchi e.a., 2012, Journal of Japan Association on Odor Environment). Denk dus ook aan:
- kussenslopen en lakens die niet vaak worden verschoond;
- vesten, truien en kragen die vaak gedragen en weinig gewassen worden;
- de vaste leunstoel of bank, vooral de hoofd- en rugleuning;
- jassen, sjaals en mutsen, die bijna nooit in de was gaan.
Hoe je die geur uit textiel en meubels krijgt, lees je in ouderdomsgeur uit kleding en huis.
Oorzaak 4: het huis zelf
Een huis waar de ramen vaak dicht blijven en waar veel textiel is, zoals gordijnen, kleden en kussens, houdt geuren langer vast. Wie er elke dag woont, ruikt het zelf meestal niet meer, omdat je neus went aan bekende geuren. Iemand die binnenkomt, merkt het eerder op.
Overzicht: oorzaak en aanpak
| Oorzaak | Waar je het merkt | Wat helpt |
|---|---|---|
| Nonenal uit huidvet | Nek, achter de oren, rug, kussensloop | Dagelijks wassen met zeep, extra aandacht voor die plekken |
| Zweet en bacteriën | Oksels, liezen, voeten | Wassen, goed afdrogen, deodorant of antitranspirant |
| Textiel | Kleding, beddengoed, stoelen | Vaak verschonen, kussenslopen extra vaak wassen |
| Huis | Slaapkamer, woonkamer, kasten | Elke dag luchten, kasten af en toe leeghalen |
Oudemensengeur voorkomen: wat helpt?
Er is geen wondermiddel, maar een vaste routine maakt veel verschil:
- Was je elke dag met water en zeep. Zeep helpt de vettige laag weg te wassen die de geur vasthoudt.
- Besteed aandacht aan de nek, achter de oren, borst en rug. In de nek zitten veel talg- en zweetklieren; onderzoekers kozen die plek niet voor niets om nonenal te meten.
- Was oksels, liezen en voeten goed en droog ze grondig af. De NHS raadt dat zelfs twee keer per dag aan.
- Kies ademende stoffen, zoals katoen, wol en zijde, en verschoon kleding vaak.
- Verschoon kussenslopen vaker dan de rest van je bed.
- Lucht je huis elke dag, ook in de winter, al is het maar tien minuten.
- Maskeer niet alleen. Parfum of luchtverfrisser legt een laagje over de geur heen, maar haalt de oorzaak niet weg.
Sommige mensen kiezen voor zeep met kaki-extract. Wat daarover wel en niet bekend is, lees je in werkt kaki zeep? Een neutraal overzicht van verkrijgbare kaki zepen vind je in onze vergelijking.
Hoe bespreek je het met je vader of moeder?
Het onderwerp aansnijden is vaak het moeilijkste. Een paar tips:
- Kies een rustig moment, onder vier ogen.
- Praat over de was of het huis in plaats van over de persoon: "Zal ik je helpen de kussens en vesten eens extra te wassen?"
- Bied praktische hulp, zoals een douchekruk, een handgreep of hulp bij de was.
- Blijf vriendelijk. Ouderdomsgeur zegt niets over hoe iemand voor zichzelf zorgt.
Wanneer naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als de geur plotseling verandert of veel sterker wordt, als iemand sinds kort veel meer gaat zweten, of als er andere klachten bij komen. Zo'n verandering kan een andere oorzaak hebben dan ouder worden.
Veelgestelde vragen
Is oude mensen geur een teken van slechte hygiëne?
Nee. Ook mensen die zich elke dag wassen, kunnen een ouderdomsgeur hebben. Wassen helpt wel om de geur zo laag mogelijk te houden.
Vanaf welke leeftijd kan ouderdomsgeur ontstaan?
In het Japanse onderzoek uit 2001 werd nonenal alleen gevonden vanaf 40 jaar. Dat betekent niet dat iedereen het dan krijgt; het verschilt sterk per persoon.
Waarom ruiken ouderen hun eigen geur vaak niet?
Omdat je neus went aan geuren die altijd om je heen zijn. Dat geldt voor iedereen, op elke leeftijd.
Helpt deodorant tegen oudemensengeur?
Deodorant helpt vooral tegen okselgeur. De geur uit huidvet komt ook van de nek, de rug en achter de oren. Daar helpt wassen met zeep meer.